Ga direct naar


Etikettering en allergenen

Dit artikel gaat in op de veranderingen voor allergenen en etikettering. De belangrijkste is dat allergeneninformatie ook voor onverpakte producten beschikbaar moet zijn voor de consument. Deze regel geldt sinds 13-12-2015. Dus ook al heb je geen voorverpakte producten in de winkel, toch moet je de klant kunnen informeren.

Definities van toonbankverkoop en voorverpakte levensmiddelen
De nieuwe wet kent definities van niet-voorverpakte en voorverpakte levensmiddelen:

Niet voorverpakte producten
De definitie van niet-voorverpakte producten is ‘producten met hoge omloopsnelheid die dagelijks worden verpakt (werkvoorraad) en die in het bedrijf van de verpakker verkocht worden’. Het dagverse karakter van de producten is niet langer meer bepalend. Voorbeelden die onder deze definitie vallen is bijvoorbeeld een kilo tomaten of broccoli die door een retailer in de buurt van het verkooppunt wordt verpakt.

Ook langer houdbare producten waarvan dagelijks een kleine werkvoorraad wordt aangelegd tot de categorie niet-voorverpakte producten behoren. Voorbeelden hiervan zijn een dagvoorraad doosjes nootjes of een werkvoorraad gesneden groente. Deze producten hoeven niet geëtiketteerd te worden. De allergenen moeten wel in kaart zijn gebracht. De informatieverstrekking hierover mag mondeling of schriftelijk plaatsvinden, net als bij niet-verpakte producten.*

Voorverpakte producten
Dit zijn levensmiddelen die ondernemers in de verkoopverpakking ontvangen van hun leverancier(s). In de winkel vindt geen bewerking en/of herverpakking plaats. Daarnaast vallen (zelf) bereide producten die in bevroren toestand en producten met een lage omloopsnelheid worden verkocht in deze categorie.

Verplichtingen:
Niet-voorverpakte producten: hoeven niet geëtiketteerd te worden. De allergenen moeten wel in kaart zijn gebracht en de informatieverstrekking over allergenen mag mondeling of schriftelijk plaatsvinden, net als bij onverpakte producten.
Voorverpakte producten: dienen volledig geëtiketteerd te zijn.

Twijfel over wel of niet etiketteren? Gebruik de beslisboom van de NVWA, klik hier.

Top 9 van belangrijkste etiketteringwijzigingen voor de groentespecialist per 13/12/2014.

1. Herkomstetikettering: Voor al het onbewerkte groente en fruit geldt de verplichting te vermelden waar dit vandaan komt.
2. Minimale lettergrootte: Alle verplichte informatie op productetiketten moet minimaal in een lettergrootte van 1,2 mm worden afgedrukt. Alleen voor kleine productetiketten bestaan bepaalde uitzonderingen. Wellicht heb je grotere etiketten nodig en moet je nagaan of de printer geschikt is.
3. Voedingswaardedeclaratie (per eind 2016): Verplichte vermelding van energetische waarde en zes voedingsstoffen in deze volgorde: vet, waarvan verzadigd, koolhydraten, waarvan suiker, eiwit en zout. Deze plicht geldt niet voor producten die je rechtstreeks levert aan de eindgebruiker (consument) of aan de plaatselijke detailhandel.
Zie kopje 'Voedingswaarde' voor een toelichting van de uitzondering.
4. Benadrukken van allergenen in de ingrediëntendeclaratie: De aanwezigheid van allergene ingrediënten moet voortaan benadrukt, bijvoorbeeld ‘vet’, worden in de lijst van ingrediënten.
5. Het volledige adres - ook als sprake is van een BV - dient op het etiket te worden vermeld. De verantwoordelijkheidsverdeling is verduidelijkt: diegene wiens naam op de verpakking staat - of de importeur bij import uit derde landen – is verantwoordelijk voor de juiste informatie.
6. Een bewaarvoorschrift na opening wordt verplicht als de veiligheid dat vereist.
7. Vermelding ‘ontdooid’ is verplicht op producten als de veiligheid of de kwaliteit van het product door ontdooien negatief is beïnvloed.

Wat zijn allergenen?
Allergenen zijn eiwitten die allergische reacties kunnen opwekken. De Europese Unie heeft bepaald dat de voedselallergenen die de meeste overgevoeligheidsreacties veroorzaken gecommuniceerd moeten worden met de consument. Naast voedselallergenen waar wij het in de slagerij over hebben, zijn er ook andere allergenen, denk aan stuifmeelpollen uit bomen en allergenen die via bijvoorbeeld cosmetica in je lichaam kunnen komen.

• Wil Brussel allergenen weren uit de groentespeciaalzaak?
Nee. In Europees verband is alleen afgesproken dat informatie over allergenen in voeding beter gecommuniceerd moet gaan worden, dus ook in de groentespeciaalzaak.

• Welke allergenen moeten gecommuniceerd kunnen worden?
De Europese Unie heeft bepaald dat je 14 voedselallergenen, die de meeste overgevoeligheidsreacties veroorzaken, moet kunnen communiceren, ook in de groentespeciaalzaak.

14 allergenen
Van deze 14 voedselallergenen moet (kunnen) worden aangegeven of ze voorkomen in het product:
• glutenbevattende granen, zoals tarwe, rogge, gerst, haver, spelt en kamut
• ei
• vis
• pinda
• noten, zoals amandelen, hazelnoten, walnoten, cashewnoten, pecannoten, paranoten, pistachenoten en macadamianoten
• soja
• melk, inclusief lactose
• schaaldieren
• weekdieren
• selderij
• mosterd
• sesamzaad
• sulfiet
• lupine

Hoe weet ik of allergenen in mijn producten zitten?
Ook jouw leveranciers moeten aan de Europese Verordening 1169/2011 voldoen. Deze bedrijven moeten jou goed informeren over welke allergenen in welke producten/grondstoffen zitten. Of het kruiden(mengsels) betreft, salades, maar ook als je gemarineerde spareribs inkoopt; van al deze producten moet een volledige ingrediëntendeclaratie beschikbaar zijn, bijvoorbeeld op etiket, pakbon of elektronisch. Onderdeel van die declaratie zijn de 14 allergenen. Uiteraard alleen als deze in het product zitten. Krijg je deze informatie niet of is het niet duidelijk, vraag dan om opheldering bij je grossier/leverancier. Nu kun je in kaart brengen met welke allergenen in jouw bedrijf wordt gewerkt en in welke producten, welke allergenen zitten. Zie ook de volgende alinea.

Allergenen tool PSinFoodservice
In de Allergenen tool van Bureau de Wit (voor ADN leden 65,- ipv 75.-) is PSinFoodservice opgenomen. Dit is het ultieme hulpmiddel om voor het vastleggen van allergeneninformatie. Via deze foodservice heb je altijd de beschikking over actuele ingrediënteninformatie van veel leveranciers. En van samengestelde producten kun je snel de ingrediëntendeclaratie voor je eigen producten maken. Klik hier voor meer informatie.

• Hoe moet je informatie over allergenen geven op voorverpakte producten?
Op voorverpakte producten moeten allergenen benadrukt (bijvoorbeeld ‘vet’) in de ingrediëntendeclaratie worden opgenomen.

• Mag ik mondeling allergeneninformatie verstrekken van producten die niet-voorverpakt (zoals veel toonbankproducten) verkocht worden?
Ja, Mondeling informeren mag, dan gelden de volgende plichten:

1. de allergeneninformatie moet te allen tijde door de eigenaar of een werknemer direct en op een juiste manier aan de consument kunnen worden medegedeeld voordat de aankoop plaatsvindt.
2. de allergeneninformatie is te allen tijde schriftelijk of elektronisch beschikbaar voor het personeel en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.
3. op de plaats van verkoop wordt een duidelijk zichtbare vermelding aangebracht, waarbij de consument wordt verzocht zich voor de allergeneninformatie te wenden tot het personeel. bijvoorbeeld ‘Heeft u een allergie? Meld het ons!’

De informatie kan ook per product schriftelijk/elektronisch ter beschikking worden gesteld van de klant. Bijvoorbeeld via een beeldscherm of een i-pad, maar dit hoeft dus niet!

Schriftelijk of elektronisch. Hiervoor zijn verschillende varianten te bedenken. Je kunt een vermelding van de allergenen maken op het toonbankkaartje. Je kunt ook gebruik maken van je informatiezuil, tv-scherm of ander scherm waarop je aangeeft welke allergenen in welke producten zitten.

• Mag ik voor de toonbankproducten ook de allergeneninformatie op de kassabon laten afdrukken en meegeven aan de klant?
Op zich mag dit als service, maar voordat er afgerekend wordt moet de allergeneninformatie altijd beschikbaar zijn voor de klant!

• Wat is kruisbesmetting en waarom levert dat een mogelijk risico voor mijn klanten op?
Net als bacteriën kunnen ook allergenen via kruisbesmetting worden overgebracht. Allergenen kunnen dan terechtkomen in producten waarin zij helemaal niet bedoeld zijn. Kruisbesmetting is het onbedoeld overbrengen van kleine deeltjes van de stof in een ander product, via bijvoorbeeld een snijplank, de snijmachine, medewerkers of de lucht. Bijvoorbeeld iemand is pizzadeeg aan het draaien boven een bak (onbedekte) salade. Dan kan deze salade zomaar ineens gluten bevatten.
Een mogelijke kruisbesmetting is van belang voor mensen die zo heftig reageren op een levensmiddel dat een levensbedreigende situatie kan ontstaan. Het gaat dan om een zogenaamde anafylactische shock.
Voorkom kruisbesmetting door materialen en de werkplek, die met een allergene stof in aanraking is geweest, na gebruik zo goed mogelijk te reinigen.

Tip
Wist je dat … je klant meer informatie over voedselallergie of een niet-allergische voedselovergevoeligheid kan krijgen bij de www.voedselallergie.nl?
Wist je dat… Ten minste 2% van de bevolking overgevoelig is voor bepaalde (bestanddelen van) levensmiddelen. De symptomen van een overgevoeligheidsreactie kunnen heel verschillend zijn: van een diarree tot overlijden.

Special ADN
Voor meer informatie lees je in de ADN special (verschenen in 2014) over dit onderwerp.  Opvragen? Bel ADN: (070) 351 21 06

*Bron artikel definitie niet-voorverpakt: www.vmt.nl.